İnsan hayatının son dönemlerinde, yaşlılık veya hastalık nedeniyle bakıma muhtaç hale gelme endişesi, hukuki bir güvence arayışını da beraberinde getirir. Türk Borçlar Kanunu‘nda düzenlenen “Ölünceye Kadar Bakım Sözleşmesi”, tam da bu ihtiyaca cevap verir. Bu sözleşme ile bakım alacaklısı (genellikle yaşlı birey), bir malvarlığını (ev, arsa vb.) devretme borcu altına girerken; bakım borçlusu da ona ölene kadar bakıp gözetme yükümlülüğü altına girer.
Ancak bu sözleşme, vefat sonrasında mirasçılar arasında en sık görülen “mirastan mal kaçırma” (muris muvazaası) ve “iptal” davalarının da başrolündedir.
Tuva Hukuk ve Danışmanlık olarak, Ankara Miras Avukatı kadromuzla, hem sözleşmenin hukuka uygun hazırlanması hem de haksız yapılan sözleşmelerin iptali süreçlerinde yanınızdayız.
Ölünceye Kadar Bakım Sözleşmesi Nedir?
Ölünceye kadar bakım sözleşmesi, taraflara karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmedir.
- Bakım Alacaklısı: Malvarlığını veya bazı değerlerini devreden kişidir.
- Bakım Borçlusu: Bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı, onu evinde barındırmayı ve her türlü ihtiyacını (sağlık, yemek, giyim) karşılamayı taahhüt eden kişidir.
Bu sözleşme, taraflar arasında bir “aile bağı” kurar. Bakım borçlusu, bakım alacaklısına bir “evlat gibi” davranmakla yükümlüdür.
Sözleşmenin Geçerlilik Şartları
Bu sözleşme, sıradan bir kağıda yazılarak yapılamaz. Kanun, geçerlilik için çok sıkı şekil şartları aramıştır.
- Resmi Düzenleme: Sözleşmenin, Miras Sözleşmesi şeklinde yapılması zorunludur.
- Merci: Genellikle Noterlerde veya Tapu Müdürlüklerinde (taşınmaz devri varsa) düzenlenir.
- Tanık: İşlem sırasında iki tanığın hazır bulunması şarttır.
Bu şekil şartlarına uyulmadan (örneğin adi yazılı kağıtla) yapılan sözleşmeler geçersizdir.
Mirasçılar Bu Sözleşmeyi İptal Ettirebilir mi?
Vefatın ardından mirasçılar, miras bırakanın tüm mal varlığını bakıcısına veya tek bir çocuğuna devrettiğini öğrendiklerinde dava açabilirler. Ancak her sözleşme iptal edilemez. İptal veya tenkis (indirim) için şu durumların varlığı araştırılır:
Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) İddiası
Mirasçılar, miras bırakanın aslında bakıma ihtiyacı olmadığını, sözleşmenin diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla “bakım” adı altında gizli bir bağış gibi yapıldığını iddia edebilirler.
- Örnek: Bakım alacaklısının çok yüksek emekli maaşı varsa ve fiziksel olarak çok dinçse, tüm malını birine devretmesi şüpheli bulunabilir.
Saklı Payın İhlali ve Tenkis Davası
Sözleşme geçerli olsa bile, devredilen mal varlığı mirasçıların “saklı paylarını” (dokunulmaz miras hakkı) ihlal ediyorsa, mirasçılar Tenkis Davası açarak bu ihlalin giderilmesini isteyebilirler.
Ehliyetsizlik
Sözleşmenin yapıldığı tarihte, bakım alacaklısının akıl sağlığının yerinde olmadığı (demans, alzheimer vb.) doktor raporlarıyla ispatlanırsa, sözleşme kökten iptal edilir.
Sözleşmenin Feshi: Bakım Yapılmazsa Ne Olur?
Sözleşme devam ederken taraflar arasındaki ilişki bozulabilir.
- Bakım Borcunun İhlali: Bakıcı, taahhüt ettiği bakımı yapmazsa, yaşlıyı ihmal ederse veya kötü davranırsa; bakım alacaklısı (henüz ölmeden) mahkemeye başvurarak sözleşmeyi feshedebilir ve tapusunu geri isteyebilir.
- Çekilmez Hale Gelme: Taraflar arasında şiddetli geçimsizlik başlarsa ve birlikte yaşamak imkansız hale gelirse, her iki taraf da sözleşmenin feshini talep edebilir.
Konu ile ilgili olarak daha önce yazmış olduğumuz Mirasın Reddi Davası başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sadece akrabalarla mı yapılır?
Hayır. Ölünceye kadar bakım sözleşmesi, kan bağı olmayan üçüncü kişilerle (komşu, profesyonel bakıcı vb.) de yapılabilir. Hatta kendi çocuklarından biriyle de yapılabilir.
Tapu devri ne zaman yapılır?
Tarafların anlaşmasına göre tapu devri, sözleşme yapıldığı an (hemen) yapılabileceği gibi, bakım alacaklısının vefatından sonra geçecek şekilde de düzenlenebilir. Ancak uygulamada genellikle tapu hemen devredilir, tapuya “bakım borcu şerhi” konulur.
Bakım borçlusu, bakım alacaklısından önce ölürse ne olur?
Bu durumda bakım borçlusunun mirasçılarının yükümlülüğü devam etmez. Ancak bakım alacaklısı, 1 yıl içinde sözleşmenin feshini isteyebilir.
Dava hangi mahkemede açılır?
Sözleşmenin iptali, feshi veya tapu iptal tescil davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir.
Sonuç ve Hukuki Destek
Ölünceye kadar bakım sözleşmesi, hem yaşlıların güvencesi hem de miras hukukunun en karmaşık alanlarından biridir. İleride “mal kaçırma” iddialarıyla karşılaşmamak için sözleşmenin hukuki temellerinin sağlam atılması; mirasçıların ise haklarını korumak için doğru davayı (iptal veya tenkis) açması gerekir.
Tuva Hukuk olarak, Ankara Miras Avukatı ve Gayrimenkul Hukuku alanındaki tecrübemizle, bu sözleşmelerin düzenlenmesi ve iptal davalarında müvekkillerimize profesyonel destek sağlıyoruz.
Detaylı bilgi ve hukuki danışmanlık için bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin.
