Toplumumuzda genellikle filmlerde gördüğümüz, zengin iş insanlarının veya ünlülerin imzaladığı “soğuk” bir belge gibi algılanan Evlilik Sözleşmesi, aslında Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) çiftlere tanıdığı en önemli hukuki haklardan biridir. Hukuk dilindeki tam karşılığı “Mal Rejimi Sözleşmesi” olan bu belge, boşanma veya ölüm durumunda eşlerin mallarının nasıl paylaşılacağını baştan belirleyen bir yol haritasıdır.
Çiftler genellikle “Biz birbirimize güveniyoruz, sözleşmeye gerek yok” diye düşünse de; özellikle ikinci evliliğini yapanlar, ticaretle uğraşanlar veya aile mirasını korumak isteyenler için bu sözleşme bir tercih değil, neredeyse zorunluluktur.
Tuva Hukuk ve Danışmanlık olarak; evlilik sözleşmesinin ne olduğunu, hangi mal rejimlerinin seçilebileceğini ve noterde dikkat edilmesi gereken usul kurallarını sizler için derledik.
Evlilik Sözleşmesi (Mal Rejimi Sözleşmesi) Nedir?
Türk hukukunda eşler, evlenirken veya evlendikten sonra mallarını nasıl yöneteceklerine ve boşanma halinde nasıl paylaşacaklarına karar verebilirler.
Eğer çiftler herhangi bir sözleşme yapmazsa, kanunen otomatik olarak **”Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”**ne tabi olurlar. Bu rejime göre; evlilik tarihinden sonra alınan ev, araba, biriken para ve emeklilik ikramiyeleri ortaktır ve boşanmada yarı yarıya (50/50) paylaşılır.
(Yasal mal rejiminin detayları ve tasfiye süreci için Boşanmada Mal Paylaşımı yazımızı inceleyebilirsiniz.)
Ancak çiftler, “Hayır, biz evlendikten sonra da herkesin kazancının kendine kalmasını istiyoruz” derlerse; notere gidip Mal Ayrılığı Sözleşmesi (Halk adıyla Evlilik Sözleşmesi) imzalamak zorundadırlar.
Hangi Mal Rejimleri Seçilebilir?
TMK, çiftlere 4 farklı rejim sunar. Sözleşme ile bunlardan biri seçilebilir:
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi (Yasal/Varsayılan):
Sözleşme yoksa geçerli olandır. Evlilik içinde alınanlar ortaktır.
Mal Ayrılığı Rejimi (En Çok Tercih Edilen)
Evlilik sözleşmelerinin %99’u bu rejim için yapılır. Bu sistemde “Senin malın senin, benim malım benim” kuralı geçerlidir. Boşanma durumunda kimse diğerinden mal talep edemez.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi:
Mal ayrılığına benzer ancak ailenin ortak kullanımına özgülenen malların paylaşımı farklıdır.
Mal Ortaklığı Rejimi:
Sadece evlilik içinde edinilenler değil, evlenmeden önceki şahsi malların da ortak olduğu (En riskli) sistemdir.
Evlilik Sözleşmesi Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Sözleşmenin geçerli olabilmesi için belirli şekil şartlarına uyulması zorunludur. Evde kendi aranızda yazıp imzaladığınız kağıtların hiçbir hukuki geçerliliği yoktur.
Başvuru Anında (Nikah Öncesi)
Çiftler, evlendirme dairesine (Belediyeye) nikah günü almak için başvurduklarında; “Biz mal ayrılığı rejimini seçiyoruz” şeklinde yazılı beyanda bulunabilirler. Bu en masrafsız ve pratik yoldur.
Evlilik İçinde (Noterde)
Evlendikten 1 hafta sonra veya 20 yıl sonra fark etmeksizin; eşler diledikleri zaman notere giderek “Düzenleme” veya “Onaylama” şeklinde mal rejimi sözleşmesi yapabilirler. Sözleşme, noterde imzalandığı tarihten itibaren (veya sözleşmede belirtilen tarihten itibaren) geçerli olur. Geriye dönük işlemesi için özel hükümler gerekir.
Sözleşmede Neler Yer Alabilir, Neler Yer Alamaz?
Evlilik sözleşmesi “sınırsız” bir özgürlük alanı değildir. Sadece mal varlığı ile ilgili düzenlemeler yapılabilir. Kişilik haklarına veya boşanmanın diğer sonuçlarına müdahale edilemez.
Sözleşmeye Yazılamayacak (Geçersiz) Maddeler:
Velayet: “Boşanırsa çocuk babada kalacak” maddesi yazılamaz. Velayet kamu düzenindendir, hakim çocuğun menfaatine göre karar verir.(Bkz: Velayet Davası ve Ortak Velayet )
Nafaka: “Boşanmada asla nafaka istemeyeceğim” veya “Aylık 100.000 TL nafaka ödenecek” gibi maddeler kesin hüküm ifade etmez. Hakim, tarafların o günkü ekonomik durumuna göre nafakaya hükmedebilir.(Bkz: Nafaka Türleri ve Nafaka Hesaplama )
Cinsel Sadakat / Ceza Koşulu: “Aldatan eş 5 milyon TL öder” gibi cezai şartlar Yargıtay tarafından genellikle geçersiz (genel ahlaka aykırı veya kişilik haklarına saldırı) kabul edilmektedir. Ancak bu konuda farklı görüşler ve Yargıtay kararları da mevcuttur; profesyonel destekle yazılması gerekir.
Kimler Mutlaka Evlilik Sözleşmesi Yapmalı?
Romantizmi öldürdüğü düşünülse de, aşağıdaki durumlarda sözleşme hayat kurtarıcıdır:
İş İnsanları ve Tacirler: Eğer eşlerden biri riskli bir ticaret yapıyorsa (iflas riski varsa), diğer eşin mal varlığını alacaklılardan korumak için Mal Ayrılığı rejimi şarttır. Aksi halde aile konutuna kadar haciz gelebilir.
İkinci Evliliğini Yapanlar: İlk evliliğinden çocukları olanlar, kendi çocuklarının miras hakkını korumak ve yeni eşle olası mal tartışmalarını önlemek için bu yolu seçerler.
Mal Varlığı Dengesiz Olan Çiftler: Taraflardan biri çok zengin, diğeri varlıksız ise; gelecekteki Çekişmeli Boşanma Davası süreçlerinde “mal avcılığı” iddialarının önüne geçmek için sözleşme yapılır.
Sözleşme İptal Edilebilir mi?
Evet. Taraflar diledikleri zaman notere giderek mevcut sözleşmeyi iptal edebilir, yeni bir rejim seçebilir veya yasal rejime (edinilmiş mallara katılma) geri dönebilirler. Ancak tek taraflı olarak “Ben vazgeçtim” denilemez, iki tarafın da rızası ve imzası gerekir.
Eğer taraflardan biri sözleşmeyi “tehdit, hile veya baskı” altında imzaladığını iddia ederse, Aile Mahkemesi’nde sözleşmenin iptali davası açabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Evlilik sözleşmesi ne kadar tutar? (Noter Ücreti)
Sözleşmenin maliyeti, belgenin sayfa sayısına ve içeriğine göre değişir. Standart bir “Mal Ayrılığı Sözleşmesi” için 2026 yılı noter harçları üzerinden maktu bir ücret ödenir. Ancak içeriğe mal listeleri (tapu değerleri vb.) eklenirse “binde” oranında harç çıkabilir.
Sözleşme geriye dönük işler mi?
Kural olarak sözleşme yapıldığı tarihten ileriye dönük hüküm doğurur. Ancak çiftler, sözleşmeye özel madde koyarak geçmişte edindikleri malların durumunu da düzenleyebilirler (Tasfiye).
Anlaşmalı boşanmada sözleşme şart mı?
Hayır. Anlaşmalı Boşanma Davası açarken taraflar bir protokol hazırlar ve malları diledikleri gibi paylaşırlar. Daha önce yapılmış bir evlilik sözleşmesi varsa, protokolde buna atıf yapılabilir veya sözleşmeden tamamen farklı bir paylaşım üzerinde de anlaşılabilir.
Sözleşme yoksa ziynet eşyaları ne olur?
Sözleşme olsun veya olmasın, düğünde takılan takıların kime ait olduğu Yargıtay içtihatlarıyla belirlenmiştir. Genellikle kadına bağışlanmış sayılır.(Detaylar için: Boşanmada Ziynet Eşyaları Kime Aittir )
Sonuç ve Hukuki Destek
Evlilik sözleşmesi hazırlamak, internetten indirilen taslaklarla yapılacak basit bir işlem değildir. İleride mal kaçırma davalarıyla veya geçersiz maddelerle uğraşmamak için; kişiye özel, her iki tarafın hassasiyetlerini ve ticari risklerini gözeten bir metin hazırlanmalıdır.
Özellikle şirket ortaklıkları, gayrimenkul yatırımları ve miras beklentileri olan kişilerin, Tuva Hukuk Ankara Boşanma Avukatı kadrosundan danışmanlık alarak “Mal Ayrılığı” veya “Modifiye Edilmiş Katılma Rejimi” sözleşmesi hazırlatması, gelecekteki huzurları için en doğru adımdır.
